icon

Vaststellen overlijden na vermissing

Bij de natuurramp in Azië van 26 december 2004 zijn ook enkele Nederlanders vermist geraakt, hetgeen niet alleen emotionele maar ook juridische gevolgen heeft. Zolang bijvoorbeeld niet vast staat dat de vermiste is overleden, kan de erfenis niet worden verdeeld. En het huwelijk van de vermiste blijft in principe bestaan totdat vast staat dat de vermiste is overledenen. De achterblijvende partner kan zolang dus niet hertrouwen. Levensverzekeringen zullen in het algemeen niet tot uitkering overgaan voordat het overlijden vast staat, hetgeen tot (inkomens)problemen kan leiden bij eventueel achterblijvende partners. Denk bijvoorbeeld aan een levensverzekering die is gekoppeld aan een hypotheek, waarvan de volledige hypotheeklasten moeten worden betaald terwijl de levensverzekering nog niet is uitgekeerd. Het is dus van belang om in juridische zin vast te stellen dat een vermist persoon is overleden.

De wet kent procedures voor het vaststellen van het overlijden van een vermiste. Daarbij geldt als uitgangspunt dat niet al te makkelijk personen juridisch moeten worden beschouwd als overleden. In de wet is dus een relatief lange “wachttijd” opgenomen. Bij een natuurramp of andere ramp, bijvoorbeeld, kan de rechtbank normaal gesproken pas na 3 jaren een verklaring geven dat een rechtsvermoeden bestaat van overlijden.

Voor uitzonderlijke gevallen kent de wet echter in art. 1:426 BW een speciale regeling, die nabestaanden de mogelijkheid geeft om op kortere termijn van de rechtbank een overlijdensverklaring te vragen. Dan moet wel, alle omstandigheden in aanmerking genomen, het overlijden de vermiste als zeker kunnen worden beschouwd. Verder moet de vermiste een relatie hebben met Nederland; de procedure staat dus niet voor iedereen open.

Het verzoekschrift om een overlijdensverklaring moet worden ingediend bij de rechtbank door tussenkomst van een procureur. Na indiening van het verzoekschrift kan de rechtbank, zonodig na nader onderzoek, een beschikking afgeven met de verklaring dat de vermiste is overleden. In die beschikking noemt de rechtbank onder andere de dag, en zo mogelijk het uur, van overlijden. Nadat de overlijdensverklaring is gegeven, staat in juridische zin het overlijden van de vermiste vast. Daarna kunnen praktische zaken, zoals erfenis en hypotheek, verder worden afgewikkeld.


Jonathan Barth is niet meer werkzaam bij Wieringa Advocaten. Indien u een vraag heeft naar aanleiding van deze blog dan kunt u zich wenden tot één van de advocaten binnen het praktijkgebied column

Vaststellen overlijden na vermissing